Familiariteit niet professioneel? Think again!

Naarmate familiebedrijven groeien, neemt ook de druk toe om te professionaliseren. Gezond, maar het is ook belangrijk om daarbij het ontastbare familiegevoel te bewaken. Juist die familiale eigenschappen vormen een gouden concurrentievoordeel.

Wanneer omzet, klanten en taken toenemen, is het belangrijk om organisatorisch mee te groeien. Een heldere rolverdeling, regelmatige financiële evaluaties, al dan niet geautomatiseerde processen en logistieke efficiëntie zijn recepten die we vooral associëren met niet-private bedrijven. Logisch dus, dat wanneer we groeien als familiebedrijven, we vooral naar die publieke collega’s kijken als lichtend voorbeeld. Maar is dat wel zonder risico?

Familiebedrijven zijn niet simpelweg de kleine broertjes van de beursgenoteerde reuzen. Familiebedrijven hebben een eigenheid, een cultuur en manier van werken die verankerd zit in de verstrengeling van familie en zakendoen: familyness, zoals de Engelsen het zo mooi doopten. Die familyness is geen wollige term; het is een concurrentievoordeel. Wanneer familiebedrijven met elkaar zakendoen bijvoorbeeld, zien we niet zelden dat die samenwerkingen langer duren, resistenter zijn voor conjuncturele sprongen en productiever blijken dan wanneer niet-private bedrijven de handen in elkaar slaan.

De reden is eenvoudig: de band overstijgt het transactionele. Er is vaak een wederzijdse familiale betrokkenheid (denk bijvoorbeeld aan zaakvoerders die elkaars trouwfeesten en geboortefeesten bijwonen), een grote loyaliteit en vermogen om flexibel stappen te zetten. Allemaal elementen die voortkomen uit wat familiebedrijven bijzonder maakt: hun langetermijnvisie, sterke nadruk op menselijke relaties en snelle besluitvorming.

Klantenrelaties als spiegel

Wanneer je professionaliseert zonder stil te staan bij jullie eigenheid, dreig je in het proces juist die familyness mee overboord te gooien en daarmee een belangrijk concurrentieel voordeel op te offeren.

Omdat het om iets ontastbaars gaat, kan je die ‘familyness’ en dus ook het gebrek eraan moeilijk meten, maar er zijn indicatoren. Zo biedt de relatie met jullie klanten een belangrijke spiegel: zijn er veel klanten vertrokken na een generatiewissel in het bedrijf? Komt het minder en minder voor dat klanten persoonlijk contact opnemen om een probleem of vraag aan te kaarten? Zijn er minder informele bezoeken of afspraken? Evolueert jullie klantenomgang naar een puur transactionele relatie?

Ook intern zijn er rode vlaggen. Kijk bijvoorbeeld naar hoe werknemers het management aanspreken. Is dat op een persoonlijke manier, of onder een neutrale noemer als ‘de directie’? Zijn familieleden steeds minder zichtbaar op de werkvloer? Kennen klanten en werknemers de historiek van jullie bedrijf, of is die kennis vervlogen? Duurt het langer voor er beslissingen genomen worden?

Familiegevoel als troef

Het familiegevoel is een troef waar veel bedrijven zich niet van bewust zijn. In de beginfase is dat geen probleem, maar naarmate generaties en complexiteit groeien, is het belangrijk om dat stukje uit jullie bedrijfs-DNA goed te bewaken. Dat kan op verschillende manieren:

• Koester jullie historiek. In het verhaal van de oprichting van jullie onderneming schuilt iets heel kostbaars: jullie ontstaansreden, jullie waarom. Die waarom vormt een blijvende inspiratie voor klanten, werknemers en leveranciers. Hou jullie verhaal levend. Schrijf het uit, laat het mee evolueren met de tijd, zorg voor een stukje ‘over ons’ op de website en grijp ernaar terug op sleutelmomenten.
• Betrek familie, ook de stille en toekomstige vennoten. De kracht van een familiebedrijf is dat het om meer draait dan enkel winst. Passie en waarden vormen net zo krachtige drijfveren. Door familie te betrekken, hou je die drijfveren levend en draag je ze ook uit bij werknemers. Dat kan in veel vormen: van informele bezoekjes in het atelier tot een jaarlijkse breng-je-kinderen-naar-het-werk-dag. Ook zakelijk heeft dit voordelen: door familie vroeg en breed te betrekken, zorg je ervoor dat alle aandeelhouders goed op de hoogte zijn van de ins & outs van het familiebedrijf.
• Wees authentiek en consequent. Expliciet uitdragen dat je een familiebedrijf bent, volstaat niet. Klanten en medewerkers doorprikken zo’n vorm van “family-washing” heel snel. Denk bewust na over waar jullie met jullie familie voor staan. Welke waarden zijn belangrijk? Waar halen jullie vreugde uit? Is er een gedeelde interesse of drijfveer? Trek dat vervolgens door in het hele bedrijf en, belangrijk, over verschillende generaties heen. Een onderneming die sportiviteit hoog in het vaandel draagt, kan bijvoorbeeld jaarlijks met werknemers deelnemen aan een marathon of steevast inzetten op informele sportwedstrijden als teambuilding.
• Omarm het persoonlijke. Een attentie op de verjaardag van klanten? Persoonlijke geboortegeschenkjes wanneer een werknemer een kindje krijgt? Belangrijke momenten samen vieren op kantoor? Het zijn precies die kleine, op het eerste gezicht overbodige zaken die maken dat een bedrijf warm en menselijk aanvoelt. En precies daar zijn veel werknemers en klanten naar op zoek.
• Start met de rekrutering. Veranker jullie eigenheid als familiebedrijf in het rekruterings- en sollicitatieproces. Zoek bewust naar mensen die aansluiten bij jullie profiel: mensen die zich willen engageren voor de lange termijn, die (ook op zakelijk vlak) belang hechten aan interpersoonlijke relaties, die loyaal zijn,…

Mensen die zaken doen met mensen

In een hoogtechnologische en efficiënte wereld, wordt familiariteit weleens gezien als het tegengestelde van professionaliteit. Dat klopt niet. Professionaliteit impliceert geen afstandelijkheid of vervangbaarheid, integendeel. Ook in een hoogtechnologische en efficiënte wereld is de essentie van zakendoen nog steeds: mensen die zaken doen met mensen. Bedrijven die sterk zijn in precies dat diepmenselijke aspect van business, zullen altijd een streepje voor hebben op de rest.